B2C là gì? Phân biệt mô hình B2C và B2B

24/01/2025
Trong kinh doanh, chúng ta thường nghe đến hai thuật ngữ B2B và B2C. Tuy cả hai đều liên quan đến hoạt động mua bán, nhưng đối tượng khách hàng và cách thức hoạt động của chúng lại hoàn toàn khác nhau. Vậy B2C là gì và đâu là những điểm khác biệt chính giữa B2C và B2B? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết này.
Mục lục
B2C là gì?
B2C là viết tắt của Business-to-Consumer, có nghĩa là Doanh nghiệp tới Người tiêu dùng. Đây là mô hình kinh doanh trong đó doanh nghiệp bán sản phẩm hoặc dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng để sử dụng cho mục đích cá nhân.
Nói một cách đơn giản, nếu bạn mua một chiếc áo từ một cửa hàng thời trang, hoặc đặt một ly cà phê từ một quán cà phê, đó là giao dịch B2C.
Đặc điểm của mô hình kinh doanh B2C
Các mô hình kinh doanh sẽ có những đặc điểm khác nhau để dễ dàng phân biệt với các mô hình kinh doanh khác. Những đặc điểm của mô hình kinh doanh B2C bao gồm:
Khách hàng là người tiêu dùng cuối cùng
Khách hàng B2C là các cá nhân mua sản phẩm hoặc dịch vụ sử dụng cho mục đích cá nhân, gia đình hoặc tiêu dùng. Họ không mua để bán lại hoặc sử dụng trong các mục đích kinh doanh khác.
Số lượng khách hàng trong mô hình B2C thường rất lớn, trải rộng trên nhiều phân khúc thị trường khác nhau.
Quy trình mua hàng đơn giản và nhanh chóng
Quyết định mua hàng trong mô hình B2C thường được đưa ra nhanh chóng, dựa trên cảm xúc, sở thích và các chương trình khuyến mãi đi kèm.
Quy trình mua hàng thường ít các bước, từ việc tìm kiếm sản phẩm, lựa chọn, đặt hàng đến thanh toán và nhận hàng. Tương tác giữa doanh nghiệp và khách hàng thường không có, tập trung vào các giao dịch mua bán.
Kênh bán hàng đa dạng
Doanh nghiệp B2C sử dụng nhiều kênh tiếp thị và bán hàng để có thể tiếp cận được khách hàng, bao gồm cả các kênh trực tuyến và các kênh offline:
Kênh trực tuyến: Website, mạng xã hội (Facebook, Instagram, TikTok,...), email marketing, quảng cáo trực tuyến (Google Ads, Facebook Ads,...), ứng dụng di động, sàn thương mại điện tử (Shopee, Lazada, Tiki,...).
Kênh offline: Cửa hàng vật lý, quảng cáo trên báo chí, truyền hình, radio, biển quảng cáo ngoài trời, sự kiện, hội chợ.
Doanh nghiệp B2C chú trọng vào việc tạo ra trải nghiệm mua sắm tốt cho khách hàng trên tất cả các kênh, từ việc thiết kế website dễ sử dụng, cung cấp dịch vụ khách hàng chuyên nghiệp đến việc tạo ra các chương trình khuyến mãi hấp dẫn.
Số lượng khách hàng đông đảo
Do hướng đến người tiêu dùng đại chúng, số lượng khách hàng tiềm năng của các doanh nghiệp B2C thường rất lớn, trải rộng trên nhiều phân khúc thị trường khác nhau. Điều này đòi hỏi các chiến lược tiếp thị và bán hàng phải có khả năng tiếp cận và tương tác với một lượng lớn khách hàng.
Thường xuyên phải cập nhật sản phẩm hoặc dịch vụ
Do nhu cầu của khách hàng liên tục thay đổi, các doanh nghiệp B2C cần phải cập nhật sản phẩm hoặc dịch vụ của mình một cách thường xuyên hơn để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, giữ được lợi thế cạnh tranh
Ví dụ như cửa hàng quần áo cần phải cập nhật mẫu mã liên tục, phù hợp với xu hướng của thị trường thời trang, phù hợp theo mùa thì mới có thể thu hút được khách hàng.
Các mô hình B2C phổ biến hiện nay
Hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của internet và công nghệ, mô hình B2C ngày càng đa dạng và phong phú. Một số mô hình phổ biến như:
Bán hàng trực tiếp
Đây là mô hình B2C phổ biến nhất, trong đó doanh nghiệp bán sản phẩm hoặc dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng thông qua nhiều kênh khác nhau, bao gồm:
Cửa hàng vật lý: Các cửa hàng bán lẻ truyền thống, siêu thị, trung tâm thương mại. Ví dụ: cửa hàng quần áo, cửa hàng điện máy, siêu thị tiện lợi.
Cửa hàng trực tuyến (thương mại điện tử): Các website bán hàng trực tuyến, ứng dụng di động. Ví dụ: Shopee, Lazada, Tiki, website của các thương hiệu.
Bán hàng trực tiếp tại nhà: Nhân viên bán hàng đến trực tiếp nhà khách hàng để giới thiệu và bán sản phẩm. Ví dụ: bán hàng đa cấp.
Trung gian trực tuyến
Mô hình này hoạt động như một cầu nối giữa người bán và người mua. Doanh nghiệp trung gian không sở hữu sản phẩm mà chỉ cung cấp nền tảng để người bán và người mua gặp nhau và thực hiện giao dịch. Ví dụ:
Sàn thương mại điện tử: Shopee, Lazada, Tiki, Amazon.
Website so sánh giá: Websosanh, iPrice.
Website đặt phòng khách sạn: Booking.com, Agoda.
Dựa trên quảng cáo
Mô hình này cung cấp nội dung hoặc dịch vụ miễn phí cho người dùng, và doanh thu được tạo ra từ quảng cáo hiển thị trên nền tảng. Ví dụ:
Các website tin tức, blog: VnExpress, Tuổi Trẻ Online.
Các nền tảng mạng xã hội: Facebook, YouTube.
Các ứng dụng di động miễn phí: Các ứng dụng game, ứng dụng tiện ích.
Dựa vào cộng đồng
Mô hình này xây dựng một cộng đồng trực tuyến hoặc ngoại tuyến xung quanh một chủ đề hoặc sở thích chung. Doanh nghiệp tạo ra giá trị cho cộng đồng và kiếm doanh thu thông qua các hoạt động như bán hàng, quảng cáo hoặc dịch vụ. Ví dụ:
Các diễn đàn trực tuyến: Tinhte.vn, Otofun.
Các nhóm trên mạng xã hội: Các nhóm về làm đẹp, nấu ăn, nuôi thú cưng.
Dựa trên trả phí
Mô hình này yêu cầu người dùng trả phí để sử dụng dịch vụ hoặc truy cập nội dung. Ví dụ:
Các dịch vụ đăng ký: Netflix, Spotify, FPT Play.
Các khóa học trực tuyến: Coursera, Udemy.
Các phần mềm trả phí: Adobe Photoshop, Microsoft Office.
Phân biệt 2 mô hình B2C và B2B
Đặc điểm |
B2C (Doanh nghiệp tới Người tiêu dùng) |
B2B (Doanh nghiệp tới Doanh nghiệp) |
Khách hàng |
Cá nhân, người tiêu dùng cuối cùng (mua để sử dụng cho mục đích cá nhân). |
Doanh nghiệp, tổ chức (mua để sử dụng trong hoạt động kinh doanh, sản xuất hoặc bán lại). |
Quy trình mua hàng |
Đơn giản, nhanh chóng, ít bước, quyết định mua hàng thường dựa trên cảm xúc, sở thích, khuyến mãi. |
Phức tạp, nhiều bước, nhiều bên liên quan (ví dụ: bộ phận mua hàng, bộ phận kỹ thuật, ban lãnh đạo), quyết định mua hàng dựa trên phân tích, lý luận, hiệu quả kinh tế. |
Số lượng khách hàng |
Lớn, thị trường rộng lớn. |
Nhỏ hơn, thị trường tập trung hơn. |
Giá trị đơn hàng |
Thường thấp hơn. |
Thường cao hơn, có thể là các hợp đồng lớn, giá trị cao. |
Mối quan hệ |
Ngắn hạn, tập trung vào giao dịch, xây dựng lòng trung thành thương hiệu. |
Dài hạn, tập trung vào xây dựng mối quan hệ đối tác, tin cậy, hợp tác lâu dài. |
Kênh tiếp thị và bán hàng |
Đa dạng: website, mạng xã hội, email marketing, quảng cáo trực tuyến, cửa hàng vật lý, quảng cáo truyền thống (TV, báo chí, radio). |
Thường tập trung vào: bán hàng cá nhân (sales), hội nghị, triển lãm thương mại, tiếp thị nội dung (content marketing), email marketing (B2B email marketing). |
Quyết định mua hàng |
Cá nhân, dựa trên cảm xúc, nhu cầu cá nhân. |
Tập thể, dựa trên lý luận, phân tích chi phí - lợi ích, ROI (Return on Investment - Lợi tức đầu tư). |
Chu kỳ bán hàng |
Ngắn, có thể diễn ra ngay lập tức. |
Dài hơn, có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, thậm chí vài năm. |
Đàm phán |
Ít hoặc không có đàm phán, giá thường được niêm yết. |
Thường có đàm phán về giá cả, điều khoản thanh toán, giao hàng, bảo hành,... |
Marketing |
Tập trung vào xây dựng nhận diện thương hiệu, tạo sự nhận biết và yêu thích sản phẩm. Sử dụng nhiều hình ảnh, video, nội dung giải trí. |
Tập trung vào xây dựng uy tín, chuyên môn, giải pháp cho vấn đề của doanh nghiệp. Sử dụng nhiều nội dung chuyên sâu, báo cáo, nghiên cứu. |
Dịch vụ khách hàng |
Tự động hóa nhiều, tập trung vào giải quyết vấn đề nhanh chóng. |
Cá nhân hóa cao, tập trung vào xây dựng mối quan hệ và hỗ trợ chuyên sâu. |
Ví dụ |
Mua quần áo online, xem phim trực tuyến, ăn uống tại nhà hàng. |
Cung cấp phần mềm quản lý cho doanh nghiệp, bán máy móc công nghiệp, dịch vụ tư vấn cho doanh nghiệp. |
Kết luận
Tóm lại, B2C và B2B là hai mô hình kinh doanh khác biệt rõ rệt về đối tượng khách hàng, quy trình mua hàng, mối quan hệ và chiến lược tiếp thị. B2C tập trung vào người tiêu dùng cá nhân với các giao dịch nhanh chóng và số lượng lớn, trong khi B2B hướng đến các doanh nghiệp với các mối quan hệ lâu dài và giá trị đơn hàng cao hơn. Bài viết trên đã làm rõ B2C là gì và sự khác biệt giữa B2C và B2B.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm một mô hình kinh doanh mới thì Affiliate Marketing có thể là sự lựa chọn phù hợp. Liên hệ với chuyên gia của Growstack của chúng tôi để tìm kiếm giải pháp phù hợp:
Đọc thêm:
B2B là gì? Cách để bắt đầu một chương trình B2B Partnership